De plek behoudt zijn sacrale karakter, maar wel op een andere manier dan in het verleden. Waar het gebouw ooit diende als kerk, is de ruimte nu omgetoverd in een woonhuis met kantoor. In de aanbouw zijn appartementen en een meditatieruimte ondergebracht. Architect Osiris Hertman tekende voor het ontwerp. Stulz dacht mee over het totaalconcept en zorgde voor een geluidsarme klimatiseringsoplossing. Verslag van een zoektocht.

De opdrachtgever had jarenlang op Bali gewoond. In zijn sieradenbusiness liet hij zich inspireren door de schoonheid van het land en de spirituele rijkdom van Azië. Hij was succesvol, maar toch wilde hij terug naar Nederland, de vraag was alleen ‘waar?’ Tijdens zijn zoektocht naar een geschikte woning stuitte hij op een oud kerkgebouw in Zandvoort. Hij zag direct de potentie van de ruimte. De gemeente ging akkoord met zijn plannen om het pand te veranderen in een woonhuis, zolang hij maar in de aangrenzende vleugel appartementjes zou onderbrengen die geschikt waren voor de verhuur. De opdrachtgever stemde in met de voorwaarde en in 2015 ging de bouw van start.

Oude situatie

Architect Osiris Hertman had het ontwerp gemaakt. Hij trof een “donkere, claustrofobische kerk” aan volgens de projecttoelichting op zijn eigen website. Carlo Brouwer, de CEO van Stulz Groep Benelux vult aan: “Het gebouw was slecht geïsoleerd, de klimatiseringsinstallatie – hete luchtverwarming – verouderd. Het bouwteam heeft de hele kerk gestript en de installaties verwijderd.”

Eisen opdrachtgever

De opdrachtgever legde duidelijke eisen op tafel. Hij wilde een energieneutraal gebouw met veel licht. In het schip en de zijbeuken van de kerk moesten verschillende functies worden ondergebracht, variërend van een slaapkamer tot keuken, kantoor en meditatieruimte. De aanbouw zou worden omgebouwd tot een appartementencomplex annex meditatieruimte.

Architectuur en isolatie

Hertman gooide de ruimte open door grote oppervlaktes te bekleden met ramen. Hij liet de plafonds verwijderen, zodat de bewoners vrij zicht hebben gekregen op de balkenpartijen en de nok. Bovendien projecteerde hij een maisonnettevloer in het schip. Getrouw aan de voorschriften van de Trias Energetica werd het complex eerst goed geïsoleerd. De grote raampartijen zijn van dubbel glas. Bovendien kregen zowel het dak als de vloeren in de kerk én aanbouw een isolatiepakket.

Licht

Al direct bij binnenkomst spreekt het complex over de liefde van de bewoners voor Azië. Er is veelvuldig gebruik gemaakt van inlandse, natuurlijke materialen. In de aankleding, maar ook in de keuze van gebruiks- en siervoorwerpen. Deze komen nog beter tot hun recht door de geweldige lichtinval overdag én de ledverlichting in de avonduren. 32 pv-panelen zorgen samen met het reguliere net zet voor de stroom.

LT-oplossing

Het W-concept was in grote lijnen al uitgedacht door de opdrachtgever. Hij wilde vloerverwarming met zonering en een extra open haard in het woongedeelte. “We hebben nog even onderzocht of lt-radiatoren een optie waren, maar vanwege de continue bewoning leek ons dat geen verstandige keuze. Met een vloerverwarming is het makkelijker om de temperatuur op een constant en comfortabel niveau te houden”, vertelt Brouwer. Daarbij moesten de installatietechnici wel rekening houden met de nieuwe indeling. Door het verwijderen van het plafond is een gigantische open ruimte ontstaan in de kerk. “In zo’n situatie dreigt altijd het gevaar dat de warmte gaat opstuwen. De temperatuur aan de grond daalt dan gelijktijdig. Niet bepaald comfortabel voor de bewoners, zoals je je wel kunt voorstellen. Om dat probleem te voorkomen hangen bovenin de nok draaiende ventilatoren.”

Fancoil-units

De appartementen hebben een ander klimatiseringsoplossing gekregen. Ze zijn niet permanent bewoond, maar moeten wel in een snel tempo op de juiste temperatuur worden gebracht. Vandaar dat er gekozen is voor fancoil-units voor de verwarming en koeling van de ruimtes. In het hele complex staan welgeteld vier buffervaten, die een belangrijke rol spelen in de warmwatervoorziening.

Geluidsarme warmtepompen

Het hele systeem is gekoppeld aan twee Remko warmtepompen uit de HTS 260 serie. Een weloverwogen keuze, vertelt Stulz-topman en Remko-importeur Brouwer. “Onze grootste uitdaging was om een warmtepomp te leveren die weinig geluid produceerde. De kerk staat namelijk middenin een woonwijk en grenst aan de tuinen van omringende bewoners. Deze units zitten onder de 40 dB, op 15 meter afstand rond de 20 dB. Ze zijn dus geluidsarm. Remko heeft ze speciaal ontwikkeld voor dit soort toepassingen. Normaal gesproken zitten de compressor en ventilator in het buitendeel. Deze samenstelling zorgt voor het ongewenste geluid. Remko heeft een interessante oplossing gevonden voor dit probleem. De HTS 260 serie heeft een compressor in het binnendeel. Dankzij een isolatielaag van geschuimd rubber en een stevige aluminium deur blijft het geluidsniveau binnen alle normen. In het buitendeel zit alleen nog maar de toerengeregelde ventilator. En zo hoeft de opdrachtgever dus niet te vrezen voor geluidsoverlast.”

Balansventilatie

Stulz heeft gedurende het hele traject intensief samengewerkt met fabrikant Remko. Gezamenlijk bedachten en ontwierpen ze het klimatiseringsconcept met de HTS 260 warmtepompen, de afgiftesystemen en een geschikte ventilatieoplossing. Aangezien een lage temperatuur installatie verantwoordelijk is voor de verwarming en koeling van het woongedeelte, lag het voor de hand om dat te combineren met een balansventilatiesysteem. “We kwamen al snel uit op de RBW’s van Remko. Er staan 2 van zulke warmtepompen in de kelder van de kerk. Ze fungeren in feite als een soort wtw-units, die de lucht voorbehandelt voor het woongedeelte en de appartementen.”

Monitoring

De totale doorlooptijd van het project bedroeg 3 jaar. De werkzaamheden zijn nu helemaal afgerond, maar Stulz blijft betrokken bij het ‘Lichthuis’. Zo kunnen de collega’s van Brouwer onder andere de temperatuurgegevens monitoren via de slimme thermostaten die in het complex zijn opgehangen. Brouwer is erg nieuwsgierig naar de resultaten. Hoewel de topman van Stulz zeker weet dat de duurzame installaties energiebesparend zullen werken, kan hij geen percentages geven. Logisch ook, want de daadwerkelijke resultaten zijn afhankelijk van de bezetting. Hetzelfde geldt eigenlijk voor de terugverdientijden. “Als ik een ruwe schatting maak, zeg ik tussen de 5 tot 10 jaar, maar dat is volkomen afhankelijk van het gebruik. Des te vaker ze de klimatiseringsinstallaties gebruiken, des te sneller ze uiteraard worden terugverdiend.”

Wonen en werken

Brouwer kijkt tevreden terug op het project. Het is een architectonisch pareltje geworden, dat zelfs al in een bekend woonprogramma op tv uitgebreid is belicht. Daarnaast zijn de opdrachtgever en zijn vrouw erg tevreden over het eindresultaat, inclusief het binnenklimaat. Ze wonen en werken nu in het complex. In de 5 appartementjes kunnen namelijk de gasten verblijven van het ‘Lichthuis’. ‘Het Lichthuis is een plek waar groepen (tot 10 personen) zich geheel verzorgd enkele dagen kunnen onttrekken aan de hectiek van de dag, en diep kunnen ontspannen. Door middel van workshops, sessies of uiteenlopende activiteiten kom je tot rust en meer in contact met jezelf’, staat er als toelichting op de website. “Wellicht ook een aanrader voor alle installateurs, adviseurs, gebouwbeheerders en Facility Managers, die vaak een superdruk leven leiden”, zegt Brouwer met een glimlach…

 

 

Contact

Weverij 7

1185 ZE AMSTELVEEN

Tel: (0)20-545 11 11

Website: www.stulz.nl

Warmtepompen

Stulz heeft twee typen warmtepompen toegepast in het project. Het gaat om de Remko HTS 260 en de Remko RBW. De HTS serie kan een aanvoertemperatuur leveren tot 63 °C, voor een weldadige warmte en comfortabele drinkwaterverwarming. Deze warmtepomp is goed te combineren met vloerverwarming en radiatoren.

De HTS 260 heeft een hermetisch geluidsgeïsoleerde binnenunitbehuizing met EPP-onderdelen om het energieverlies en de geluidsemissie te minimaliseren. Bovendien beschikt de warmtepomp over een geluidsgeoptimaliseerde buitenunit. Door over te schakelen op de nachtfunctie is extra geluidsreductie mogelijk. Dankzij de compacte afmetingen neemt de HTS serie weinig ruimte in. De installatiekosten

blijven beperkt door het grote aantal voorgemonteerde componenten. De Remko RBW warmtepomp gebruikt de warmte uit de omgevingslucht voor de bereiding van warmwater. Met de koele afvoerlucht kunnen aangrenzende kamers worden geklimatiseerd en ontvochtigd. De warmtepomp komt helemaal tot zijn recht in ruimtes waar warmte wordt afgegeven door warmtebronnen. De Remko warmwater-waterpomp RBW wordt stekkerklaar geleverd. Een snelle en eenvoudige installatie is gegarandeerd. Hij is makkelijk te bedienen en kan worden gecombineerd met solar en andere warmtebronnen.